پاڪستان ۾ پناهگيرن جي مسئلي کي سياست جي ور چاڙهيو ويو آهي

گڏيل قومن جي پناهگيرن جي سهائتا واري ايجنسي ( يو اين ايڇ سي آر) جيء ترجمان دونيا اسلم خان چيو آهي ته پاڪستان ۾ پناهگيرن جي مسئلي کي سياست جي ور چاڙهيو ويو آهي، پر ان کي ڪڏهن به انساني همدري جي نظر سان نه ڏٺو ويو آهي، يو اين ايڇ سي آر جي هيڊ آفيس ۾ ” عوامي آواز “ کي خصوصي انٽرويو ڏيندي هن چيو ته پاڪستان ۾ اسان جڏهن به پناهگيرن جي ڳالھه ڪندا آهيون ته اسان جو ڌيان فوري طور تي افغانستان جي پناهگيرن ڏانهن هليو ويندو آهي، پر جيڪڏهن ان کي حقيقت جي نگاھ سان ڏٺو وڃي ته اها حقيقيت به آهي، ڇاڪاڻ ته هن وقت پاڪستان ۾ افغان پناهگيرن جو انگ 16 لک کان به وڌيڪ آهي، هي اهو تعداد آهي جنهن کي نادرا  پي او آر ڪارڊ ذريعي رجسٽرڊ ڪيو آهي، اسان جو ادارو انهن کي باعزت طريقي سان سندن ملڪ واپس موڪلڻ جو بندو بست ڪري رهيو آهي ، هن چيو ته سنڌ ۾  رجسٽرڊ افغان پناهگيرن جو انگ 66 هزار آهي. جڏهن ته سڄي پاڪستان۾ اڻ رجسٽرڊ ٿيل افغان پناهگيرن جو ڪوبه رڪارڊ موجود  ناهي، نه اسان وٽ ۽ نه حڪومت وٽ، هن چيو ته پاڪستان ۾ سڀ کان وڌيڪ افغان پناهگيرن جو انگ خيبر پختون خواھ ۾ آهي، جڏهن ته ساڍا 4 لک بلوچستان ۽ باقي پناهگير سنڌ، آزاد ڪشمير ۽ فاٽا جي علائقن ۾ آهن، هن چيو ته سڄي دنيا ۾ اهو تصور آهي ته پناهگير پاڻ سان گڏ ڏوھ به کنيو ايندا آهن ، انهي ۾ ممڪن آهي ته سچائي به هجي، پر هتي جيڪي به افغان پناهگير آهن انهن لاءِ اهو چوڻ ته اهي سڀ ڏوهاري آهن ، اهو سچ ناهي، ڪراچي هن ملڪ جو معاشي حب آهي، اتي اوهان کي وڏي تعداد ۾ افغاني ٻارڙا نظر ايندا جيڪي ڪچرو چونڊين ٿا، غير فني ڪم ڪن ٿا، انهن ٻارڙن ۾ ريڙھ جي هڏين جي بيماري عام آهي، اهي معصوم ٻارڙا چمڙي جي بيمارين ۾ به ورتل هوندا آهن،  پر ان جي باوجود اهي ڏوھ نٿا ڪن، هن چيو ته جڏهن اسان اها راءِ قائم ڪري ٿا وٺون ته افغاني ڏوهاري آهن ته اصل ۾ اسان انهن سان زيادتي ڪندا آهيون، اسان جي معاشري کي نه رڳو انهي تي سوچڻ گهرجي پر پنهنجي روئي تي به نظر ثاني ڪرڻ گهرجي، هن چيو ته جڏهن کان نادرا ذريعي پناهگيرن کي پي آر او ڪارڊ جاري  ٿيا آهن تڏهن کان پاڪستان حڪومت لاءِ تمام گهڻيون آسانيون پيدا ٿي پيون آهن، ڏوهارين کي ڳولڻ ۾ ڪافي مدد ملي ٿي، هن چيو ته افغان جنگ کي 32 سال ٿي ويا آهن، 1980ع کان 2005ع تائين پاڪستان ۾ پناهگيرن جي رجسٽريشن جو ڪوبه تصور نه هو. ۽ نه ڪو يو اين يا حڪومت پاڪستان وٽ ڪو رڪارڊ هو، 2005ع ۾ حڪومت پاڪستان جي سهڪار سان اسان جي اداري افغان پناهگيرن جي آدم شماري ڪرائي، جنهن تي 70 لک ڊالر خرچ آيو هو، انهي ڪم ۾ سيفران واري وزارت اسان سان سهڪار ڪيو هو، جنهن کانپوءِ 2006ع ۾ پناهگيرن جي رجسٽريشن جو ڪم شروع ٿيو، ۽ 20 لک 4 هزار  افغانين کي ڪارڊ جاري ڪيا ويا، هن چيو ته افغان پناهگيرن جي رضاڪاراڻا نموني واپسي جو سلسلو شروع ٿيو، هن ٻڌايو ته پناهگيرن کي ٽن سالن لاءِ ڪارڊ جاري ڪيا ويا هئا، اهو عرصو 2009ع ۾ ختم ٿي ويو هو، پر بعد ۾  يوا ين ايڇ  سي آر جي درخواست تي وفاقي ڪابينا انهن ڪارڊن جي مدي ۾ 3 سالن جو اضافو ڪيو،  ۽ هاڻي اهي ڪارڊ 31 ڊسمبر 2012ع تائين هلندا،  هن چيو ته هن وقت سيفران جي وزير انجينئر شوڪت الله سان ڳالھيون هلندڙ آهن، ۽ حڪومت خاطري ڪرائي آهي ته پناهگيرن جي واپسي  ۾ سهولتون ڏيندي، هن چيو ته  ايندڙ مهيني ڊسمبر جي 7 تاريخ لاهور ۾ افعان ۽ پاڪ حڪومت وچ ۾ڳالھيون ٿينديون، جنهن ۾ پناهگيرن جي واپسي بابت وڌيڪ حڪمت عملي تي غور ڪيو ويندو، هن چيو ته انهي ڳالھه جو به امڪان آهي ته پاڪستان حڪومت افغانستان جي پناھ وٺندڙن بابت ڪو اهم اعلان به ڪري. هن چيو ته سندس اداري سنڌ جي سيلاب متاثرن لاءِ به گذريل ٽن سالن دوران گهر فراهم ڪرڻ جي سلسلي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي، اسان 2008ع کان آءِ ڊي پيز جي به مدد ڪريون ٿا، انهن کي خيما، ۽ ٻيون ضرورت جون شيون به فراهم ڪريون ٿا، هن چيو ته اسان جي اداري گذريل 3 سالن کان سنڌ جي سيلاب سٽيل علائقن ۾ ٻوڏ متاثرن جي پنهنجي وس آهر مدد ڪئي آهي، 2010ع ۾ اسان جي ٽيم پاڻ بدين ۽ ٺٽي ۾ بحالي لاءِ ڪم ڪيو، هن سال به يو اين ايڇ سي آر جيڪب آباد ۾ 350 هڪ ڪمرن جا گهر تعمير ڪرايا آهن، جيڪي ٻوڏ متاثرن جي حوالي ڪيا ويا آهن، 2010ع ۾ اسان سڄي سنڌ ۾ متاثرن جي بحالي لاءِ ڪم ڪيو هو،  ان سوال ته افغان پناهگير ملڪ جي جن  علائقن ۾  تمام گهڻو وقت رهيا آهن ، انهن جي موجودگي ۽ سندن عمل سبب ان علائقي تي ڪيترا اثر پيا آهن ؟ جو جواب ڏيندي هن چيو ته اسان ان بابت اهڙو ڪو ٺوس سروي نه ڪرايو آهي، جنهن مان معلومات حاصل ٿي سگهي، ها پر اهو ضرور آهي ته  اهي پناهگير جتي جتي رهيا آهن اسان انهن علائقن ۾ بنيادي سهولتون ڏيڻ جو پروگرام شروع ڪيو آهي، ڪراچي جي گڏاپ واري علائقي ۾ اسان هڪ پروگرام شروع ڪيو آهي جتي اسپتالون، اسڪول، پيئڻ جو پاڻي ۽ ٻيون شيون فراهم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو آهي، ڇاڪاڻ ته انهي علائقي ۾ افغان پناهگيرن جي وڌيڪ اڪثريت آهي، هن چيو ته  اهو پروگرام سنڌ حڪومت جي معرفت هلي ٿو، هن چيو ته اسان پناهگيرن جي ڪيمپن اندر موجود ماڻهن مان ڪردارن جي چونڊ ڪندا آهيون ۽ انهن تي ڪهاڻيون لکرائيندا آهيون، هن انهي ڳالھه جو اعتراف ڪيو ته يو اين ايڇ  سي آر کي پاڪستان ۾ عوامي سطح تي ان ڪري به نٿو سڃاتو وڃي ته گهڻو ڪري سڄي لکپڙھ انگريزي ۾ آهي،هن چيو ته سندن ادارو ان ڳالھه تي سوچي رهيو آهي ته مقامي ٻولين ذريعي عام ماڻهن تائين پهچجي

هن چيو ته 1980ع جي ڀيٽ ۾ هن وقت افغانستان جون حالتون ڪافي بهتر آهن، 2014ع ۾ آمريڪا افغانستان مان وڃڻ جو فيصلو ڪيو آهي، ان سلسلي ۾ هلندڙ سال مئي جي مهيني ۾ جينوا ۾ هڪ ڪانفرنس ٿي هئي، جنهن ۾ ايران ، افغانستان، ۽ پاڪستان سميت ڊونر ادارن شرڪت ڪئي هئي، جنهن ۾ فيصلو ڪيو ويو هو ته انهن حڪومتن جي معرفت ڊونر افغانستان ۾ بنيادي ضرورتن جي فراهمي لاءِ رٿائون شروع ڪندا، ته جيئن ايران ۽ پاڪستان ۾ موجود پناهگير واپس پنهنجي وطن وڃي سگهن، ايران ۾ هن وقت 10 لک پناهگير آهن، جن جو تعلق افغانستان سان آهي، هن چيو ته جيڪي به افغان پناهگير هن سال وڃڻ چاهين پيا ، اسان انهن کي مفت ٽرنسپورٽ، نان فوڊ آئٽم ،۽ 150 ڊالر روڪ ڏئي رهيا آهيون، جيئن هو اتي پهچي پنهنجي زندگي جي شروعات ڪن، ۽ ڪم ڌنڌي سان لڳي وڃن، هن چيو ته رڳو نومبر ۾ هڪ هفتي اندر 8000 پناهگير افغانستان وڃي چڪا آهن،هن چيو ته جينيوا ۾ ٿيل فيصلي بعد افغانستان جي 48 ضلعن ۾ بنيادي ضرورتن جي فراهمي لاءِ ڪم ڪرڻ جو فيصلو ٿيو هو جن مان 19 ضلعن ۾ ڪم شروع ٿي چڪو آهي، هن چيو ته 2002ع کان 2012ع تائين ڏهن سالن ۾ پاڪستان مان 38 لک افغاني پنهنجي ملڪ واپس وڃي چڪا آهن

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s