ننڍي عمر ۾ ڇوڪرين ۽ ڇوڪرن جون شاديون

جيئن ته ننڍين عمرين ۾ ٻارن جون شاديون هن وقت دنيا جو انتهائي ٻرندڙ اشو آهي، اقوام متحده ۽ دنيا جون تنظيمون جيڪي انسانيت لاءِ جاکوڙي رهيون آهن، 19 ڊسمبر 2011 تي اقوام متحده جي جنرل اسيمبلي هڪ باضابطه ٺهراءُ منظور ڪيو، 177/66 تي 11 ڊسمبر ننڍين ڇوڪرين جو عالمي ڏينهن، هن قانون تحت پهريون ميسج اهو آهي ته ڇوڪرين جون ننڍي عمر ۾ شاديون روڪيون وڃن، ان دنيا جي اهم ڪم لاءِ مذهب ملڪن يا باقاعده قانونسازي کان وٺي تمام گهڻا فنڊ پڻ رکيا آهن ته ان قسم جي ظلم کي ڪنهن سٺي ۽ اخلاقي طريقي سان روڪي سگهجي.

دنيا جا جيڪي اسرندڙ ملڪ آهن ۽ خاص طور تي اسان جو ملڪ پاڪستان جتي ڇوڪرين لاءِ تعليم جا دروازه بند هجن ۽ کين ڪو به بنيادي حق نه ملندو هجي. قبائلي نظام کان وٺي جاگيردانه نظام هجي، جتي عورت ۽ ننڍي عمر جي ڇوڪري کي نه صرف انسان نه سمجهڻ پر کيس رڍ ٻڪري کان به گهٽ حيثيت حاصل هجي عورت کي ساملي يا جانور وانگر خريد و فروخت جو سامان سمجهي سندس عمر سندس مرضي خلاف وڪو وڃي، قتل ڪيو وڃي، سنڱن چٽي کان وٺي برو ۽ جنڊو پاڙو لکائي کيس انهن والدين جي جاهلانا فيصلن تحت بنا مرضي ڏنو ورتو وڃي، جيڪا نياڻي اڃا هن دنيا ۾ آئي نه هجي ۽ سندن والدين اهو فيصلو ڪري چڪا هجن ته هن سڱ وٺڻ جي بدلي جيڪا ڇوڪري ڄمندي اها توهان جي هوندي، جنڊي پاڙي تحت ڄمندڙ ڇوڪري اڳ ئي ڏنل هوندي آهي ۽ اڳين ڌر چاهي ڪنهن سان ۽ ڪيتري عمر واري ماڻهو سان سندس شادي ڪرائين، اهو انهن جو مسئلو هوندو آهي. جڏهن ته والدين فيصلي مطابق اها ڇوڪري ڏيڻ جا پابند هوندا آهن. اهڙي طرح سڱ چٽي به مردن جي ڪيل غلط فيصلن، قتلن ۽ قرضن عيوض ڏني ويندي آهي ۽ ان ڏيڻ لاءِ به ڪا عمر يا مرضي شامل ناهي هوندي ۽ اهو انهن سڱ چٽي وٺندڙن تي آهي ته اهي ڪڏهن ٿا سڱ وٺن ۽ چاهين ته اها مائٽن سان ملي جيڪڏهن نه ته ان ڇوڪري کي وري ماءُ پيءُ اکين به

نٿا ڏسي سگهن.

دنيا جي ساک وارن ادارن جي سروي موجب اسان جي ملڪ ۾ جيڪا سروي ”پلين يو ڪي“ وارن ڪرائي ته ننڍي عمر ۾ شادي ۽ زوري شادين جو رجحان 2011 تائين 10 ملين ننڍي عمر جون ڇوڪريون هر سال پرڻجن ٿيون، هڪ مهيني ۾ 333، 833 هڪ هفتي ۾ 307، 192. 27397 هڪ ڏينهن، هڪ منٽ ۾ 19 ۽ هر ٽن سيڪنڊس ۾ هڪ ڇوڪري پرڻجي ٿي.

هر مهيني ….. 333، 338

هر هفتي ….. 307، 192

هڪ هڪ ڏينهن ….. 27397

هر منٽ …..19

۽ ٽي سيڪنڊز ۾ هڪ …..1 شادي ٿئي ٿي. ”يونيسيف“ جي رپورٽ موجب 1987ع 2005ع تائين جي شهري سطح تي 21 سيڪڙو ۽ ٻهراڙي ۾ 37 سيڪڙو ننڍي عمر جون شاديون ٿين ٿيون، جيئن ته ٻهراڙين ۾ تعليم تمام گهٽ آهي ۽ تمام گهڻي غربت پڻ آهي، عام طور ڏٺو وڃي ته دنيا ۾ تمام گهڻا گناهه يا ڏوهه چنئون ته گهڻو ڪري غربتن ۽ جهالت جي ڪري سرضد ٿين ٿا، ننڍي عمر ۾ نياڻي پرڻائي ڏيڻ به انهن گناهن جي ڪک مان جنم وٺي ٿو، گهڻوغربت جي ڪري وقتي طور تي پئسا نه هجڻ ڪري سڱ چٽي، قرض ڏيندڙ کي پئسا نه هجڻ ڪري ڇوڪري ڏيڻ وغيرهه، اهڙي گناهه ۾ مذهبي ملان چاهي اهو هندو، عيسائي يا مسلمان هجي جو پڻ اهم ڪردار آهي، انهن جي پڻ ٿيوري اها آهي ته نياڻي جيئن سامائجي ته ان جي شادي ڪرڻ ثواب ۽ نه ڪرڻ گناهه آهي، بين الاقوامي قانون ته 18 سال آهي شادي جو پر منهنجو هڪڙو دوست اترين علائقن ۾ انجنيئر آهي، ان جي چواڻي ته اتي ايتري ته طالبانائزيشن وڌي وئي آهي جو انهن جو نيٽ ورڪ ايترو خطرناڪ آهي جو ڪنهن گهر ۾ جڏهن ڪا نياڻي جسماني طرح بالغ ٿئي ٿي، ڀلي ان جي عمر 10 سال يا ان کان ڪجهه گهٽ وڌ هجي ٿي ته اهو ملان گهر جي وڏي کي دروازو وڄائي سلام ڪري ۽ ٻڌائي ٿو ته توهان جي نياڻي سامائجي وئي آهي ۽ هاڻي کيس پرڻايو، جيترا ڏينهن به اها نياڻي هاڻي توهان جي گهر ۾ بنا شادي رهندي توهان جو کائڻ پيئڻ حرام آهي، پوءِ اها نياڻي ڀلي پرائمري ۾ پڙهندي هجي يا اڃا گڏين سان ڪندي هجي پر ان کي پرڻايو، والدين جيڪڏهن ڪو سبب ٻڌائين ٿا ته ڇوڪري پڙهندي يونيورسٽي ويندي، ڊاڪٽري پڙهندي يا اسان رشتو وغيره ڳوليون يا جنهن ڇوڪري کي ڏينداسون اهو اڃا ننڍو آهي، يا زير تعليم آهي يا بي روزگار آهي ته اهي ملان چون ٿا ته اسان جا طالب ويٺا آهن، توهان صرف ڇوڪري ڏيو اسان کي رشتو قبول آهي، اسان جي ملڪ ۾ اها جنونيت وڏي تيزي سان وڌي رهي آهي ۽ گهر گهر پهچي چڪي آهي.

اهي جنوني انسان معاشري تي نفسياتي طور قابض ٿيندا پيا وڃن ۽ هر هڪ نه ٻيو ماڻهو اها ٻولي ڳالهائڻ لڳو آهي، هاڻي اهڙين حالتن ۾ انٽرنيشنل ادارا، پڙهيل ماڻهو، سوشل ۽ ڏاها ذهن جيڪڏهن ڪردار ادا نه ڪندا ته اهو انگ جيڪو هن وقت موجود آهي، اهو ڏهوڻو وڌندو ويندو، ميڊيڪل سائنس ان حوالي سان چوي ٿي ته جسماني بلوغت الڳ شيءِ آهي، جڏهن ته دماغي بلوغت کان سواءِ شادي هر لحاظ کان خطرناڪ ۽ خاندان توڙي صحت لاءِ هاڃيڪار آهي، ڊاڪٽرن جو چوڻ آهي ته ننڍي عمر جي شادي ڪري ٻار جي ڄم وقت تمام گهڻا موت ننڍي عمر جي عورتن جا ٿين ٿا، سندن پيدا ٿيندڙ ٻار آءِ ڪيو جي لحاظ کان به تمام ڪمزور ٿين ٿا. Polydraminos

هن سبب ڪري ماءُ جي پيٽ ۾ پاڻي تمام گهڻو ڀرجي ويندو آهي ۽ ٻار صفا ننڍڙو ۽ ڪمزور ڄمندو آهي. Oligodramions ماءُ جي پيٽ ۾ ٻار جي نشونما وارو پاڻي تمام گهٽ ٿي ويندو آهي ۽ ٻار گهڻو ڪري ڄمڻ وقت يا ڪجهه اڳ ئي پيٽ ۾ مري ويندو آهي ۽ سندس ڄم به نيچرل ڊليوري تحت نه ٿيندو آهي خاص ڪري پري ميچوئر Before 37 weeks سيزر سيلر ڄڻائبو آهي.

(Anenencephalic)  هي ٻار بلڪل ايب نارمل هوندا آهن، باندر نمايان سندن منڍي تمام وڏي هوندي آهي ۽ اهي گهڻو ڪري سيزر سان پيدا ٿيندا آهن ۽ ڄمڻ سان فوت ٿي ويندا آهن، سندن اکيون تمام وڏيون ۽ مٿي ۾ کپيل، ٽنگون ۽ هٿ پير به ڪڏهن هوندا اٿن يا اهي به نه هوندا اٿن، انتهائي ڊڄائيندڙ ۽ خوف ناڪ هوندا آهن، اهي ٻار 6 مهينن تائين الٽرا سائونڊ ۾ به نظر ايندا آهن. Fistule

هن بيماري  جي ڪري ٻار جو هاضمو، اکيون، ڪن ۽ ٻيا عضوا به ناڪارا هوندا آهن، پاڪستان ۾ ننڍي عمر ۾ ڇوڪرين جون شاديون گهڻو ڪري غربت جي ڪري به ٿين ٿيون ۽ اهي ڇوڪريون بي وس، غريب هونديون آهن، ان ڪري ڊاڪٽر تائين اچڻ، الٽراسائونڊ ڪرائي پنهنجي پيٽ ۾ پيل ٻار جي نقل و حرڪت ۽ اسٽيٽس ڏسڻ به انهن جي وس ۾ ناهي هوندو، جڏهن مرد چاهي ته انهن کي ڊاڪٽر وٽ وٺي اچي، چيڪ اپ ته پري جي ڳالهه آهي پر ويم به ڳوٺاڻين اڻڄاڻ داين، ايل ايڇ وي کان ڪرائيندا آهن ۽ اهي اڻڄائي ڪري مائي به ماري ڏيندا آهن ۽ ٻار به.

ان کانسواءِ اسان جو ملڪ اڳي ئي آبادي جي ڀيڙ ۾ تباهي جي حد تائين وڌي چڪو آهي ۽ جيڪڏهن ننڍي عمر ۾ ئي شاديون ٿي رهيون آهن ان ڪري ملڪ تي معاشي بار وڌي ٿو، تعليم ۽ صحت به پورو نٿي پوي، ان ڪري خطرناڪ حد تائين ڏوهن ۾ به اضافو ٿيندو رهي ٿو. ننڍي عمر جي شادي ڪري اهي ڇوڪريون بيواهه جلدي ٿين ٿيون، ان ڪري معاشي بدحالي، کاڌو پيتو، ڪپڙو، لٽو  ۽ اولاد جون ضرورتون به پوريون نٿيون ٿين، اهڙي قسم جون شاديون گهڻو تڻو گهٽ پڙهيل يا اڻپڙهيل خاندان ۾ ٿين ٿيون، ان ڪري بيواهه ٿيندڙ عورتون اڻپڙهيل هئڻ جي ڪري گهر جي ذميوارين يا نوڪري چاڪري نه ڪرڻ جي ڪري گهر جو خرچ يا ذميداريون نڀائي نٿيون سگهن ۽ اهي معاشري تي بوجهه بڻجي جيئن ٿيون، 2007 جي سروي مطابق پاڪستان ۾ ٻهراڙيءَ ۾ 85 سيڪڙو ننڍي عمر جون شاديون ٿين ٿيون، جن ۾ 18 سيڪڙو ڇوڪرا ۽ 40 سيڪڙو ڇوڪريون آهن، جڏهن ته 27 سيڪڙو شهرن ۾ گهٽ عمر جون شاديون ٿين ٿيون سنڌ ۾ سڀ کان وڌيڪ گهٽ عمر جون شاديون ٿين ٿيون جن جو تعداد 72سيڪڙو آهي، جنهن ۾ بدقسمتي سان 26 سيڪڙو ڇوڪرا به شامل آهن، بلوچستان ۾ 63 سيڪڙو ڇوڪرين ۽ 22 سيڪڙو ڇوڪرن جون شاديون ٿين ٿيون، جيڪي شاديءَ جي عمرين کان گهڻا ننڍا آهن، پنجاب ۾ اهڙين شادين جو تناسب 50 سيڪڙو ڇوڪريون ۽ 20 سيڪڙو ڇوڪرا آهن.جڏهن ته خيبرپختونخواهه ۾ اهڙين شادين جو تعداد 8 سيڪڙو آهي ۽ 63 سيڪڙو ڇوڪريون آهن.

پاڪستان جي تعليمي ۽ سماجي تحقيق مان اهو ثابت ٿيو آهي ته ملڪ ۾ 60 سيڪڙو نياڻيون ننڍي عمر ۾ شاديون ٿيڻ جي ڪري، پوري تعليم به حاصل نٿيون ڪري سگهن، 5 ڪلاس، 6 ڪلاس، 7 ڪلاس کان 10 ڪلاس تائين شاديون ٿيندڙ ڇوڪرين جو تناسب 20 سيڪڙو آهي، جيڪي شاديءَ کانپوءِ تعليمي سرگرميون جاري نٿيون ڪري سگهن، ننڍي عمر جون شاديون هونئن ته ٻين مذڪوره سببن جي ڪري به ڪرايون وڃن ٿيون، پر ان جو مکيه سبب بي شعوري آهي، اسان جي ملڪ ۾ بي شعوري جو سبب خواندگيءَ جي گهٽ شرح سان گڏوگڏ انساني ڀلائي ۽ سماجي ادارن کي موقعا نه ملڻ آهي. جديد دور ۾ گهٽ عمر جي شادين جو مٿيون جيڪو تناسب يا رفتار آهي ان کي گهٽتائيءَ ۾ آڻڻ لاءِ سماجي ادارن، عورت جي ڀلائيءَ وارن ادارن، صحت کاتي ۽ هيومين رائيٽس کي ان مقصد کي Treset ڪري کڻڻو پوندو، جي نه ته اهو تعداد جيڪو سنڌ ۾ 60 سيڪڙو آهي، اهو وڌي 80 سيڪڙو تائين پهچي ويندو.

جبار ڌاريجو

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s